Güneş Işığı Vitamini (D Vitamini) Ömrü Uzatıyor

Güneş ışığının yararları nedir diye soracak olsanız çoğumuz d vitaminiyle ilgili bir şeyler anımsarız ama bu konu hakkında detaylı bilgi sahibi olanımız azdır. İşte bu yazı D vitamininin yaşam süresi ve kalitesinde neden olumlu etkileri olduğunu bize anlatıyor. Yaşlanma ve D vitamini arasındaki ilişki şaşırtıcı boyuttaymış. Okuyunca ne demek istediğimi daha iyi anlayacaksınız.

Uzun Yaşamak İçin Sahillerde Güneşlenmek Tek Başına Çözüm mü?

Yaz mevsimi nedeniyle güneş ışığını bolca bulabildiğimiz şu günlerde kendimizi sahillere atıp ıstakoz gibi kızarmamız gerektiği anlamını çıkartmayın bu yazıdan. Sağlık ilkeleri yaşamın tümüne yayılmalıdır, güneş ışığından yararlanma konusunda da bu geçerli. Güneşlenmek için sahillere akın etmek şart değil, köyünde tarlada çalışan insan da bir dereceye kadar güneşleniyor şüphesiz. Ayrıca sadece yazın deniz kenarında güneşlenmekle yetinmek yerine 4 mevsim güneş ışığından yararlanmaya çalışılmalıdır. Ben bu yazıyı okudum ve artık güneş ışığı konusunda çok daha dikkatli olacağım.(BodyTR Editör)

Güneş ışığı vitamini ömrü uzatıyor

Ölümün çaresi yok ama uzun yaşamak mümkün ve milyonlarca yıldan beri insanoğlunun hayallerini süslüyor.

Vitamin, mineral, probiyotik (faydalı mikroplar), omega-3 yağ asitleri ve flavonoidlerden (renkli bitkisel vitaminler) zengin bir undan ve şekerden zayıf bir diyetin, temiz hava ve suyun, hareket etme ve spor yapmanın hayat süresini uzattığı uzunca yıllardan beri biliniyor.

Son yıllarda güneş ışığı vitamininin (D vitamini) raşitizm ve osetoporoz gibi kemik hastalıkları dışında kanserlerden, enfeksiyonlardan ve iltihabi-romatizmal-otoimmün hastalıklardan koruyucu olduğuna dair birçok araştırma yayınlanmıştı. Ama D vitamininin yaşam süresi ile ilişkisi iyi bilinmiyordu. İşte Dünyanın en ünlü klinik beslenme dergisi olarak kabul edilen Amercan Journal of Clinical Nutrition’ın Kasım 2007 sayısında bu konu ile ilgili önemli bir araştırma yayınlandı. Bu araştırmaya göre kan D vitamini düzeyi düşük olanlar, daha yüksek olan kişilere göre daha uzun yaşama şansına sahip. Bültenimizin bu sayısında bu önemli bilimsel çalışmanın özetini ve editörümüz Prof. Dr. Ahmet Aydın’ın konu hakkındaki yorumlarını okuyacaksınız. (Beslenme Bülteni Sitesinin Önsözü)

Yazan: Prof. Dr. Ahmet Aydın

Ölümün çaresi yok ama uzun yaşamak mümkün ve milyonlarca yıldan beri insanoğlunun hayallerini süslüyor. Vitamin, mineral, probiyotik (faydalı mikroplar), omega-3 yağ asitleri ve flavonoidlerden (renkli bitkisel vitaminler) zengin, undan ve şekerden zayıf bir diyetin, temiz hava ve suyun, hareket etme ve spor yapmanın hayat süresini uzattığı uzunca yıllardan beri biliniyor. Son yıllarda güneş ışığı vitamininin ( D vitamini) raşitizm ve osetoporoz gibi kemik hastalıkları dışında kanserlerden, enfeksiyonlardan ve iltihabi-romatizmal-otoimmün hastalıklardan koruyucu olduğuna dair birçok araştırma yayınlanmıştı. Ama D vitamininin yaşam süresi ile ilişkisi iyi bilinmiyordu. İşte American Journal of Clinical Nutrition’ın Kasım 2007 sayısında bu konu ile ilgili bir araştırma yayınlandı.

Araştırmanın Özeti

Bahsedilen çalışma Londra Tıp Fakültesinden J Brent Richards ve arkadaşları tarafından yapılmış. Yaşları 18 ile 79 yıl arasında değişen 2160 kadının alyuvar (lökosit) telomer uzunluğu ile kan D vitamini düzeyleri arasındaki ilişki irdelenmiş. Yaştan bağımsız olarak D vitamini daha yüksek olan kadınların daha uzun (107 baz çifti) telomerlere sahip olduğu gösterilmiş. 107 baz çifti yaklaşık 5 yıllık bir ömür süresine denk geliyor. Yani aynı yaştaki kadınlardan D vitamini daha yüksek olan kadınların kromozomları düşük olanlara göre 5 yaş daha gençmiş. Ayrıca D vitamini düzeyleri düşük olanlarda bir iltihap parametresi olan kan C-Reaktif Protein (CRP) düzeyleri yüksek bulunmuş.

Önce telomerin ne olduğunu açıklayalım. Telomerler kalıtım maddemiz olan DNA moleküllerinin uç parçalarıdır. Telomerlerin başlıca görevleri kromozomun uçlarını hasardan korumak, kromozomun kendini kopyalamasını sağlamak ve gen ekspresyonunu denetlemektir.

Biliyorsunuz yaşamın sürebilmesi için hücrelerin sürekli bölünmesi gerekir. Hücre her bölündükçe telomerlerden de bir parça düşer ve kısalırlar. Yani yaşlandıkça telomerlerimiz kısalmaktadır. Bazı insanların yaşlarından genç görünmelerinin nedeni telomerlerinin yaşıtlarından daha uzun olmasıdır.

Anne karnındaki bebeğin (cenin) telomerleri 10.000 baz çifti uzunluğundadır. Anne karnındaki hızlı büyüme nedeni ile doğduğunda bebeğin telomerleri yarı yarıya kısmıştır (5.000 baz çifti).

Progerya denilen erken yaşlanma hastalarının telomerleri 90 yaşındaki insanlarınki kadar kısadır.

Progerya hastaları nadiren 15 yıldan fazla yaşayabilirler.

Telomerler sadece yaşlanmakla kısalmazlar; serbest radikaller, sigara ve hava kirliliği, klinik ve subklinik iltihabi hastalıklar, otoimmün hastalıklar ve toksinler de telomerlerimizi kısaltarak yaşam süremizi kısaltırlar.

Türkiye-D Vitamini Yetersizliği

Ülkemiz güneşli bir ülkedir. O zaman ülkemiz insanlarında D vitamini yetersizliği çok beklenmeyen bir durumdur. Acaba öyle mi?

Normal koşullar altında insan vücudunda bulunan D vitamininin yaklaşık % 90-95'i güneş ışınlarının etkisi ile deride sentezlenir. Özellikle içine katılmadıkça (süt, formül mama vb) yiyecekler ile alınan D vitamini miktarının büyük bir önemi yoktur.

Eğer yetersiz güneş ışığına maruz kalırsak D vitamini yetersizliğinin gelişmemesi de kaçınılmaz olacaktır. Maalesef Türkiye’deki kadınların %67 ile %100’ünde değişik derecede D vitamini yetersizliği mevcuttur. Erkeklerdeki oranlar daha düşük olabilirse de bence onlarda da çok düşük olduğunu sanmıyoruz. Ama şu bir gerçek ki annelerinin D vitamini düzeyi düşük ise bebeklerde de (erkek ya da kız) düşük olmaktadır.

Günlük Fizyolojik D Vitamini Miktarı

ABD’deki ‘Food and Nutrition Board’ 1997 yılında yaptığı bir yayında çocuklara 400İÜ/gün, erişkinlere 200İÜ/gün ve yaşlılara 400 İÜ/gün D vitamini verilmesini önermektedir. Fakat Dünyanın en önemli D vitamini uzmanları günlük fizyolojik D vitamini ihtiyacının bu rakamların en az 10 katı daha fazla yani yaklaşık 4000 İÜ/gün olması gerektiğini söylemektedirler.

Güneşlenme Süresi/Güneşlenme Yüzeyi/ D Vitamini Sentezi

Ünlü araştırıcı Holick öğleleyin fazla uzun olmayan bir süre güneşlenen bir kişinin vücudunda 10,000 ile 25,000 IU D vitamini sentezlendiğini göstermiştir. Adam ve arkadaşları öğleleyin 30 dakika süre ile güneşlenen beyaz bir kişinin vücudundaki D vitamini sentezinin 50,000 IU/gün’e kadar artabildiğini göstermişlerdir. Benzer 3 çalışmada da benzer sonuçlar elde edilmiş ve kısa süre güneşe maruz kalanlarda en az 8,000 ile 10,000 IU/gün D vitamini sentezlendiği saptanmıştır.

Mayo ile güneşlenen bir kişide 20 dakika sonra en az 10,000 IU D vitamini yapılmakta, yapım maksimuma ulaştıktan sonra artık daha fazla aktif D vitamini metabolitli sentezlenmemektedir. Çünkü D vitamini öncüleri inaktive olmaktadır. Yani fazla güneşlenmek ile D hipervitaminozu olmamaktadır.

Özetle çocuklar Günlük 1000 ünite, erişkinler için 2000 ünite güvenlidir. Kanaatimizce büyük çocuklar ve erişkinler için pratik bir yol kış mevsiminin başında ve sonunda 300.000 Ü depo D vitamini almak, diğer mevsimlerde bol bol güneşlenmek olabilir. Kronik hastalıkları olanlarda (kanser, romatizmal hastalıklar, astım, anfizem, kistik fibroz, otoimmün hastalıklar, mültipl skleroz, koroner kalp hastalığı, osteoporoz vb) daha yüksek dozlar gerekebilir. Ama daha yüksek dozlar sakıncalı olabileceğinden kan seviyelerine bakılarak hekimler tarafından ayarlanmalıdır.