Yeme Bağımlılığının 8 Belirtisi

kadin-cikolata-yiyorYeme bağımlığı terimi herkes tarafından bilinmese de aslında pek çok kişinin yaşadığı bir sorun. Aslına bakarsanız şişmanlığın ve bir sürü hastalığın en önemli nedenlerinden biri. Peki sizde de böyle bir sorun olabilir mi?

Yeme bağımlılığı nasıl anlaşılır? Yeme bağımlılığının 8 tipik belirtisi var. Geçenlerde bir anket yapıldı ve bu 8 belirti araştırıldı. Aşağıdaki işaretleri okuyun ve size uyup uymadığını görün.

1) Tok olmaya rağmen yeme krizleri

Oldukça doyurucu sağlam bir yemekten sonra bile yeme krizleri gıda bağımlılarında sıklıkla görülen bir durum. Örneğin et, pilav, patates ve sebze içeren bir yemek yediniz ve sonra canınız inanılmaz baklava çekiyor.

Gördüğünüz gibi “açlık” ve “yeme krizi” aynı şeyler değil.. Aç değilsiniz ama beyniniz hala şiddetle bir şeyler yemek istiyor.

Aslında bu normal bir durum ve bir sorun anlamına gelmiyor. Çünkü bir sürü insan ara sıra bu krizleri yaşıyor. Ama eğer bu durum çok sık gerçekleşiyorsa ve kendinizi kontrol etmekte güçlük çekiyorsanız, o zaman doğal olmayan bir durumun işareti olabilir.

Bu kriz vücudunuzun enerji ve besinlere ihtiyaç duymasıyla ilgili değil.

Beyninizin ödül merkezinde dopamin salgılaması isteğiyle ilgili. Ankete katılanların sadece %13’ü bu duruma çok ender veya hiç rastlamıyor. 

2. Tasarladığınızdan daha fazla yemek

Bir dilim çikolatalı pastadan ne zarar gelir? Çok azı sizi öldürmez. Her şeyden az az yerseniz bir sorun çıkmaz. Aslında bu doğru. Bir dilim çikolatalı pasta kimseye zarar vermez ve eğer bu tür abur cuburları ölçülü bir şekilde yersek bir sorun çıkmaz. Ama bazı insanlar için “bir tane çikolata veya bir dilim pasta” diye bir şey yoktur.

Bir çikolata 10 taneye ve bir dilim pasta da bir pastaya döner. Bu “ya hep ya hiç” fenomeni her türlü bağımlıda sıklıkla görülür. Bu tür insanlar için “ölçülü” diye bir kelime yoktur. İşe yaramaz. Bir gıda bağımlısına abur cubur gıdaları “ölçülü ye” demek aynen bir alkoliğe ölçülü bira iç demek gibidir. Yani imkansız. Bir kriz anında %54'den fazlası tasarladığından daha fazla yiyor.

gıda bağımlılığı

3. İyice dolana kadar yemek

Diyelim ki bir kriz geldi ve yemeye başladınız. Ta ki dolana kadar yediniz. Ama iş burada bitmiyor. Yedikçe yemeye devam ediyorsunuz. Artık “yeter” dediğiniz an mideniz öylesine şişmiş oluyor ki, normalden çok fazla büyüyen mideniz çok fazla gerildiği için acımaya başlıyor.

Ankete katılanların %36’sı her zaman veya sık sık patlayıncaya kadar yiyor. Bu duruma “binge eating” deniyor.

4. Yedikten sonra suçluluk duymak ama kısa süre sonra tekrar yemek

Doğru olmadığını bildiğimiz, değerlerimize aykırı bir şey yaptıktan sonra genellikle suçluluk hissederiz ve bu insanlar arasında yaygın, hem iyi, hem de kötü bir duygu. İyi çünkü bir şeyleri umursadığımız anlamına geliyor. Ve kötü çünkü sonrasında berbat hissediyoruz.

Gerçekten çok berbat. Kilolu olup, iradesini kullanarak sağlıksız gıdaların tüketimini kontrol altında tutmaya çalışan insanlarda, kriz gelince kendini tutamayarak aşırı yemek suçluluk duygusuna neden olabilir.

Ama yine de aynı şeyi sürekli ve sürekli yaparlar. Bu da oldukça sık görülen bir durum. Ankete katılanların sadece %19’u aşırı yedikten sonra hiç veya çok ender suçluluk duyuyor.

5. Kafanızdan bahaneler uydurmak

Diyet yapıyorsunuz veya bir hedefiniz var. Mesela 1 ay içinde 4 kilo vermek istiyorsunuz. Ve derken bir anda yemek krizi geldi. O an kafanızda iki düşünce var.

Birincisi ve mantıklı olan “benim bir hedefim var, kilo vermem lazım, bu yiyeceklerim bana zararlı” düşüncesi ve diğeri de “ya nasıl olsa bir kere diyeti bozmakla bir şey olmaz, sonra daha az yiyerek telafi ederim" gibi bahanelerle dolu ikinci düşünce. Ve bu anlarda içinizde bir savaş yaşıyorsunuz. Yesem mi yemesem mi?

Üstte belirttiğim gibi bahaneler uyduruyorsunuz ve sonra krize yenilip, yememeniz gerekenleri yiyorsunuz. Bu da sık görülen bir durum. %30 bunu sıklıkla ve %40 da bazen yapıyor.

6. Koyduğunuz kuralları sürekli çiğnemeniz

İnsanlar kendilerini kontrol etmekte güçlük çektikleri zaman, genellikle kendilerine kurallar koyarlar. Örneğin… Her gün sabah 9’da kalkacağım, okuldan hemen sonra ödevimi yapacağım, saat 2’den sonra kahve içmeyeceğim vs. Ama pek çok insan kendi koyduğu bu kurallara uyamaz.

Özellikle de söz konusu yeme krizleriyse hiçbir şey kural koymak kadar işe yaramaz olamaz. Haftada sadece bir kez tatlı yiyeceğim, haftada bir gün serbest olacak.. Bu tür kurallar hiçbir işe yaramaz. Ankete katılanların %80’inin koydukları kurallara uymama sorunu var. Ve %49’ı da sürekli bu sorunu yaşıyor.

7. Başkalarından saklanarak yemek

Sürekli kendilerine hedefler koyup bu hedeflere ulaşmada başarısız olan kişiler abur cubur yedikleri zaman bunu genellikle başkalarından gizlemeye başlar.

Mesela kimse evde yokken, gece herkes uyurken veya arabalarında tek başlarına yemeyi tercih ederler. Çünkü koydukları hedefe ulaşamadıklarını başkalarının görmelerini istemezler ve bundan utanırlar. Ve bu da sık görülüyor. Ankete katılanların %26’ı bunu her zaman veya sıklıkla ve %25’i de bazen yapıyor.

8. Fiziksel sorunlara rağmen abur cubur yemeye son verememek

Yediğimiz gıdaların sağlığımız üzerinde çok önemli etkileri olduğu kesin. Abur cubur gıdalar kısa dönemde kilo alımına, sivilceye, yorgunluğa, diş çürümelerine ve başka sorunlara neden olabilir. Ama uzun dönemde, yıllar boyunca vücudumuzu kötüye kullanırsak işler cidden ters gitmeye başlayabilir.

Ömür boyu kötü beslenmek ve abur cubur yemek şişmanlığa, şeker hastalığına, kalp hastalığına, Alzheimer’e ve kansere neden olur. Bu tür sorunları yaşayan bir kişi bu sorunların direk olarak sağlıksız gıdalardan kaynaklandığını bilir ama yine de bu tür gıdaları yemeye son veremez.

Bir sürü insan abur cubur ve sağlıksız gıdaların sağlığa zarar verdiğini bilir ama yine de yemeye devam ederler.

Siz de abur cubur gıdalara bağımlı mısınız?

DSM-IV sağlık uzmanları tarafından zihinsel bozuklukları teşhis etmede kullanılan bir rehberdir. Eğer madde bağımlılığının kriterlerine bakarsanız, burada saydığım 8 semptomun tıbbi anlamda “bağımlılık” terimine denk geldiğini görebilirsiniz.

Eğer kendinizde de böyle bir sorun olabileceğini düşünüyorsanız kendinize sadece şunu sorun: Birkaç defa abur cubur yemeye son vermeye çalıştığınız ama başaramadığınız oldu mu? Eğer bu soruya cevabınız evetse, sizin de gıda bağımlılığı sorununuz var demektir…

loading...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.