Yazan: Dr. Murat Kınıkoğlu

Osteoporoz veya kemik erimesi dediğimiz olay kemiklerimizin vücudumuzun diğer kısımlarına göre daha zayıf kalmasıdır.

Kemik erimesi aslında yaşlanmanın getirdiği doğal bir sonuçtur. Kemiklerimiz ortalama 30 yaşına kadar sertleşmeye devam eder. Bu yaştan sonraysa gittikçe sertliğini kaybeder. Kemiklerdeki zayıflama her şeyden önce size bağlıdır. Eğer kolunuzu boynunuza asıp on gün süreyle kullanmazsanız kol kemiğiniz ve kol kaslarınız zayıflar. Modern yaşamın getirdiği hareketsiz yaşam, evden işe işten eve arabayla gidip gelme, ev işlerinin makinelerle yapılması insanoğlunu eskisine göre hareketsiz kılmıştır. Bunun doğal sonucu hem kasların hem kemiklerin zayıflamasıdır. Aslında, nasıl “cilt buruşması” diye bir hastalık yoksa “kemik erimesi” diye bir hastalık da yoktur. Yeteri kadar bedensel hareket yapan kişilerde (çok nadir görülen patolojiler dışında) hastalık seviyesinde kemik erimesi olmaz.

Kemik Erimesini Hızlandıranlar

Kemiklerde zayıflamayı hızlandıran faktörler şunlardır:
1) Sigara,
2) Alkol kullanımı,
3) Mide şikâyetleri için kullanılan antiasit ve diğer ilaçlar (proton pompası inhibitörleri),
4) Aşırı kahve ve neskafe içmek kalsiyum emilimini azaltır,
5) Aşırı tuzlu yiyenler kemik erimesi açısından riskli gruptadırlar,
6) Guatr ilaçları kullananlarda (tiroid hormonu alanlarda) kemik erimesi riski artar.

Kemik Erimesi Varsa Ne Yapacaksınız?

Kemik erimesi olmaması için veya size kemik erimesi tanısı konuldu ise tedavi için:

1) Düzenli spor yapın (düşmenin ilacı egzersiz yapmak). Yaptığınız sporun darbeli olmasına dikkat edin. Örneğin sokağa çıkıp ağır ağır salına salına yürürseniz bu darbeli spor olmaz ama ayaklarınız yere vurarak, kollarınızı sallayarak yürürseniz veya daha iyisi ip atlarsanız bu darbeli spor olur. Spordan amaç kemiklerinize “onlara ihtiyacınız olduğunu” hissettirmektir. Eğer yeteri kadar spor yapmazsanız besinlerle aldığınız kalsiyum kemiklerinizi sağlamlaştırmaz. (Detaylı bilgi için bakınız: Kemik Erimesine Karşı Düzenli Spor)

2) Her gün süt içmenin kemik erimesine iyi geldiği bilinirse de bu konuda tereddütler olduğunu da söylemeliyim. 78 bin hemşire üzerinde yapılan bir çalışmada günde bir bardaktan fazla süt içenlerde kalça kırığı görülme sıklığının daha az içenlerden fazla olduğu gösterilmiştir. Dünya ülkelerine bakıldığında süt tüketimi fazla olan toplumlarda kemik kırıklarının daha fazla olduğu görülüyor. Örneğin Amerika’da süt tüketimi fazla olmasına rağmen daha az süt tüketen Meksika’ya göre kemik erimesi daha fazla görülüyor. Bunun nedeni sütün kalsiyumun yanında aynı zamanda fosfor ihtiva etmesidir. (Detaylı bilgi için bakınız: Kutu Sütü Savaşları)

3) Yeşil yapraklı bazı sebzelerdeki kalsiyum oranı sütten yüksektir (örneğin dere otu ve rokanın kalsiyum içeriği sütten zengindir). Bu yüzden kalsiyum desteği için, süt içme yerine taze yeşil yapraklı sebze tüketiminizi artırın, böylece hem vitamin hem kalsiyum almış olursunuz.

4) Güneşlenin, yeteri kadar güneşlenemiyorsanız ağızdan D vitamini alın. D vitamini almanın en kolay yolu “güneşlenmektir.” Havalar soğudu diye güneşlenmeyi ihmal etmeyin, fazla değil, günde 15 dakika güneşe görünmeniz yeter. İlla mayo giyip yatmanız gerekmiyor, açık bir pencere, teras, balkon gibi yerlerde kollarınızı, bacaklarınızı, gövdenizi güneşe gösterin. Bu arada çocuklarınızın da yeteri kadar güneş ışını aldığından emin olun. Güneşten alacağınız D vitamini, kemikleriniz, diş sağlığınız ve çocukların sağlıklı gelişimi (büyüme) için son derece yararlıdır. Büyük şehirlerde yaşayanlar özellikle kış mevsimlerinde yeteri kadar güneş ışını alamıyorlar. Bu yüzden ağızdan D vitamini almalarında büyük fayda vardır. Osteoporozu olanların mutlaka bir laboratuvara gidip kanlarındaki D vitamini seviyesine baktırmaları gerekir. Bir kâğıdın üzerine 25(OH)D yazın ve laboratuara bu tetkiki yaptırın. Değerin mutlaka 32 ng/ml üzerinde olması gerekir. Kan seviyeniz daha düşük ise ağız yoluyla D vitamini almaya başlayın. Eczanelerdeki D vitamini damlalarından her gün sabah tok 5 damla bir bardak veya bir kaşık suyun veya sütün içine katarak içebilirsiniz. 6 ay sonra kan D vitamini seviyenizi tekrar ölçtürerek alacağınız dozu ayarlayabilirsiniz.

Diş İmplantları Tutmuyor

Kalsiyum haricindeki kemik erimesi ilaçları özellikle mide barsak sistemi üzerinde yan tesirleri olan ilaçlardır. 2007 yılında kemik erimesi ilacı alan kişilerde ilerde çene kemiklerinde zayıflık olduğu ve bu kişilere diş implantasyonu yapılamadığı yolunda bir makale yayınlandı. Ben kendi hastalarıma ilaç önermiyor, onları daha çok egzersiz yapmaları yolunda motive ediyorum.

Kalpte Ritim Bozukluğu Yapıyor

Washington Üniversitesi tarafından yapılan ve Annual of Internal Medicine dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre ülkemizde de kullanılan Fosamax (Alendronate) isimli kemik erimesi ilacı kalpte ritim bozukluğuna sebep oluyor. İlacın mide ve yemek borusunda yaptığı tahrişe bağlı rahatsızlıklar eskiden beri biliniyordu. Atrial fibrilasyon dediğimiz ritim bozukluğu bu ilacı kullananlarda %86 oranında daha fazla görülüyor. Düzenli kasılma işlevini kaybeden kalp boşlukları içinde oluşan pıhtılar felce kadar giden önemli sağlık sorunlarına neden olabiliyor.

Kalsiyum Haplarına da Dikkat!

Menopoz sonrası kemik erimesi olan bayanların kalsiyum almasının tek başına hiçbir işe yaramadığını daha önce de birkaç kez yazmıştım. En son Harvard Health Letter dergisinde kalsiyum haplarının kemik kırıklarını engellemediği yolunda bir makale daha yayınlandı. Buna rağmen ilaç kullanımı gittikçe yaygınlaşıyor. Hastalarıma “Yürümediğiniz, spor yapmadığınız sürece kemikleriniz zayıflar, yuttuğunuz kalsiyum tabletleri de hiçbir işe yaramaz” dediğim zaman mahzunlaşıyorlar. Tam aksi “Teyzecim bu ilaçları yut, kemiklerin taş gibi olacak!” desem boynuma sarılacaklarını biliyorum. Geçen hafta Duke Üniversitesi’nin yaptığı bir çalışma yayınlandı. 232 yaşlı kadın üzerinde yapılan MR destekli çalışmada kalsiyum tabletleri alan hastaların beyin damarlarında kireç birikimleri oluştuğu görülüyor. Araştırmacılar kalsiyumun, kemiklerde değil beyin damarları cidarında birikerek zararlı olabileceğini düşünüyorlar. Bu sorun özellikle böbreklerinden kalsiyum atılımı az olan yaşlı hastalarda görülüyor. Çalışmayı yürüten Dr. Payne, 60 yaş üstü kadınların kalsiyum ve D vitamini alırken dikkatli olmaları gerektiğini söylüyor.

Large Canadian Trial araştırması 15 Ocak, 2008’de Journal of Rheumatology dergisinden yayınlandı. Bu araştırmada kemik erimesinde kullanılan bisphosphonate ilaçların (Fosamax, Actonel, Boniva) kemik nekrozu gelişme riskini üç misli arttırdığı gösterildi.

BMJ dergisinde gene Ocak 2008’de yayınlanan bir makalede, kemik erimesi ilaçları hakkında yapılan yayınlarda ilaçların faydalarının abartıldığı, zararlarının ise örtbas edildiğinden bahisle ilacı kullanan milyonlarca bayanın sağlığının tehlikeye atıldığı söyleniyor.

FDA; osteoporoz-kemik erimesinde kullanılan bisphosphonate grubu ilaçların (Fosamax, Actonel, Boniva, Didronel) yemek borusu kanseri riskini artırdığı duyurdu (New England Journal of Medicine, 1 Ocak 2009). Bu yüzden ilaçları kullanmak zorunda kalanların sabah aç karnına almaları, ilacı yuttuktan sonra da yatmamaları çok önemlidir.

Kemik Erimesi Olan veya Buna Yatkın Olanların Dikkat Etmesi Gerekenler

1) Günlük tuz tüketiminiz bir çay kaşığını geçmesin. Salamura ve paketlenmiş tuzlu yiyeceklerden uzak durun.

2) Kola, soda, gazoz gibi içecekleri kesin, taze sıkılmış doğal meyve suyu ve suyu tercih edin. (Detaylı bilgi için bakınız: Gazlı İçecek ve Meyve Sularının Zararları)

3) Kahve, neskafe tüketiminizi azaltın. Her 100 gr. kafein, 6 mgr kalsiyumun vücuttan atılmasına neden olur.

4) Kemik dokusunun yüzde ellisi protein kaynaklıdır. Bu yüzden diyetinizde yeteri kadar protein (et, süt, yoğurt, yumurta) olduğundan emin olun.

5) Soyadaki oxalate kalsiyumu bağlayarak emilmesine engel olur bu yüzden soyalı ürünleri aşırı tüketmemeye dikkat edin.

Yazan: Dr. Murat Kınıkoğlu

Kemik erimesi (osteoporoz) ilaçlarının yan tesirleri (reflü, gastrit, ülser) hakkında daha önce sizleri uyarmıştım (bakınız: Osteoporoz İlaçlarının Zararları). Yan tesirlerinden vazgeçtik, son çalışmalar bu ilaçların kırıkları engellemek bir yana tam tersine kırılmayı kolaylaştırdığı gösteriyor. New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bir araştırma Fosamax, Actonel, Boniva ve Reclast gibi ilaçları 3-5 yıl kullananların faydadan çok zarar görebileceklerini gösterdi. Doktorlara önerilerde bulunan FDA, bu ilaçların uzun süreli kullanımının zararlı olabileceği konusunda doktorların uyarılmasına karar verdi.

Sertlik ve Sağlamlık Farklı Şeylerdir

Fırından aldığınız taze ekmeği ikiye büktüğünüzde kırılmaz. Ekmeği iki gün güneşin altında tuttuğunuzda sertleşir, koparmaya kalktığınızda kolayca kırılıp un ufak olur. Kemiklerimiz de aynı böyledir, sertleştirmek kırılmayı önlemez aksine kırılmayı kolaylaştırıcı bir rol oynar, yapısı bozulan kemik dokusu en ufak zorlamada kırılır. ABD'de dişçilerin implant uygulanacak hastaya “Daha önce kemik erimesi için ilaç kullandınız mı?” diye sormasının nedeni uzun süreli ilaç kullananlarda çene kemiğinin implantı tutma gücünün zayıflamasıdır.

Hangi Sporlar Faydalı

Kemikleri yeteri kadar sert olmayan hastalarıma iki şey öneriyorum:
1) D vitamini (güneşle, yeterince güneşlenemiyorsanız ağız yoluyla)
2) Düzenli spor.

Spor yapmadan kemikleri güçlü tutmak (hangi ilacı kullanırsanız kullanın) kesinlikle mümkün değildir. Yürümek, tabii ki televizyonun karşısında oturmaktan iyidir ancak sadece yürüyerek de kemiklerinizi sertleştiremezsiniz. Salına salına yapılan hafif tempolu bir yürüyüşün kemikleri zorlamayacağı için sağlamlık sağlayan sertlik artırıcı bir rolü çok azdır. Aslında yalnız kemiklerimize değil tüm organlarımızı güçlendirmek için kendisine ihtiyacımız olduğunu göstermemiz gerekir. Kaza sonrası bir süre kolunu bacağını kullanmayanlar çok iyi bilirler; kas kütleleri on gün gibi çok kısa bir sürede zayıflar. Bu hastaların röntgenini aldığımızda kemiklerin de eridiğini görürüz. İyileşme de aynı şekilde süratle olur, hastanın engeli kalkıp yürümeye çalışmaya başladığında, kolun bacağın kullanılmasıyla kas ve kemik yapısı süratle yerine gelir.

Bu ay (Mayıs 2012) Journal of Bone and Mineral Research dergisinde hangi sporların kemikleri güçlendirdiğini gösteren bir araştırma yayınlandı. Kemik sertliği ölçülen 800 kişi yaptıkları sporlara göre gruplara ayrılıyor ve beş yıl sonra kemik sertliği ölçümleri tekrar ediliyor. Haftada 4 saatten fazla darbeli spor yapanlarda kemik yoğunluğu % 1,3 oranında artıyor. Spor yapmayanların kemik yoğunluğu % 2,1 oranında azalıyor.

Sonuç olarak gün boyu masa başında oturarak çalışan bir kişide hem kas kütlesi yerini yağa bırakır hem de kemikler sertliğini kaybeder. Kemiklerinizin sertliğini artırmak için onları zorlamanız gerekir. Zorlamanın yolu yük bindiren (yük bindirmesi kaydıyla darbeli ya da darbesiz) sporlar yapmaktır. Darbeli sporlardan kastım ise tenis, futbol, voleybol, basketbol gibi koşmalı, zıplamalı sporlar yapmak veya eşofmanları giyip koşmaktır.

Tarifi Veren ve Fotoğraflayan: Aylin Türkşen Aysel

Malzemeler

• 80 gramlık 2 kutu ton balığı konservesi,
• 1/2 demet marul,
• 1 demet roka,
• 1 orta boy kırmızı soğan,
• 2 dal taze soğan,
• 2 orta boy domates,
• 1 orta boy salatalık,
• 3 yemek kaşığı haşlanmış mısır,
• 2 yemek kaşığı kapari turşusu,
• 1 yemek kaşığı hardal,
• 1 limonun suyu,
• 2 yemek kaşığı zeytinyağı,
• Karabiber, tuz

Yapılışı

1) Yağda ton balığı aldıysanız konserveleri açıp süzgece dökün, yağlarının süzülmesini sağlayın.
2) Marul yapraklarını akan suyun altında yıkayın. Rokaların kalın saplarını kesin. Yapraklarını bol su dolu kap içinde bekletmeden üç kez yıkayın. Yeşilliklerin sularını süzdükten sonra salata kurutucuya koyun ve kurutun.
3) Salata malzemeleri suyla az temas ettiğinde kaybettikleri vitamin miktarı da düşer. Yeşillikleri ellerinizle iri parçalar halinde kopararak geniş bir salata kâsesi içine koyun.
4) Taze soğanları ince ince kıyıp marullara ekleyin. Domates ve salatalıkları aynı boyda doğrayın, mısırlarla birlikte diğer malzemelere ekleyin.
5) Orta boy bir kâse içine; hardalı, limon suyunu, damak tadınıza uygun miktardaki taze çekilmiş karabiberi ve tuzu koyun. Çırpma teliyle veya blenderden geçirerek köpürtün. Böylece sos içinde zeytinyağının gireceği hava boşlukları oluşsun.
6) Yağı da ağır ağır köpürterek sosa ekleyin. Ardından salata malzemelerinin üzerine dökün. Ellerinizi kâse içine daldırarak nazik hareketlerle tüm malzemeleri karıştırın.
7) Salatayı, iki salata kâsesine paylaştırın. Üzerine balık parçalarını koyun. Kapari turşularını serpiştirin.
8) Kırmızı soğanı halka halka doğrayın, dilimlerini ayırın. Onları da salataların üstüne dağıttıktan sonra ikram edin.

Yazan: Engin Yüksel

Balkonda, saksıda sanıldığının aksine her türlü sebze yetişebilir. Yeter ki isteyelim ve yetiştirmesini öğrenelim. Yetiştireceğimiz ürünler tüketmeye yetmeyebilir fakat yapacağınız türlüye çeşni olacak, salatalarınıza lezzet katacak, sizi çarşı pazar dolaşmaktan kurtaracak ve elinizin altında her an taze sağlıklı ürün bulunacaktır. Bunun en kârlı tarafı ölçülemeyecek olan hazzıdır…

Evde Yetiştirilebilen Bahçe Ürünleri

Şimdi artık yetiştireceğimiz ürünleri ve kapları seçelim.

Domates: 30x40 cm çap ve derinlikte saksı, damacana, plastik kova.
Çeri Domates: 25x25 cm saksıda, yoğurt kovası vb.
Biber (sivri-süs biberi): 25x25 cm saksıda 3 kg’lık yoğurt kovasında.
Sırık Salatalık: 30x30 cm saksıda, plastik kovada, geniş balkon saksısında.
Patlıcan: 40 litrelik saksıda veya plastik kovada.
Bakla: 5 litrelik damacanada veya irice saksıda.
Börülce Sarmaşık: 25x25 cm saksıda ipe, sırığa sardırılır.
Semizotu: Uzun balkon saksısında.
Maydanoz: Uzun balkon saksısında.
Tere: Uzun balkon saksısında.
Roka: Uzun balkon saksısında.
Marul: Uzun balkon saksısında.
Taze Nane Fidesi: Her türlü saksıda yetişebilir.
Reyhan: Her türlü saksıda yetişebilir.
Fesleğen: Her türlü saksıda yetişebilir.
Soğan: Uzun balkon saksısında.
Sarımsak: Uzun balkon saksısında.
Pırasa: Uzun balkon saksısında.
Çilek: Her türlü saksıda yetişebilir.
Sırık Fasulye: Her türlü saksıda.
Bezelye: Şık çiçek görüntüsü. Her tür saksıda.
Ahududu: İri saksıda, plastik kovada.
Frambuaz: İri saksıda, plastik kovada.

Şimdi yetiştireceğimiz ürünleri ve saksıların seçimini yaptık. Gelecek yazımızda toprak hazırlığı, tohum çimlendirme, fide yetiştirme ve ekim dikim bilgileri paylaşacağız…

Görüşene kadar doğal beslenin, sağlıklı kalın…

Yazan: Dr. Murat Kınıkoğlu

Eğer bel ağrısı neden olur ve bel ağrısı oluşmasını engellemek için neler yapılmalıdır öğrenmek istiyorsanız önce Prof. Dr. Tunç Alp Kalyon’un şu yazısını okuyabilirsiniz: Bel Ağrısı Neden Olur, Nasıl Önlenir?

Güneşli bir Akdeniz kasabasına yerleşip emekliliğin tadını çıkarmak çoğumuzun hayalidir. Yakın dostlarımdan (ve aynı zamanda hastalarımdan) biri de öyle yaptı. Son kez kontrole geldiğinde “Bundan sonra önerilerinize uyacağım” dedi. “Sigarayı bırakıyorum, günde en az bir saat yürüyüş yapacağım, sebze meyve ağırlıklı besleneceğim, sözün kısası artık kendime bakacağım. Altı ay sonra geldiğimde beni çok değişmiş bulacaksınız.” Arkadaşım bir ay sonra geri geldi. Bahçede çalışırken kazmayı almak için yere eğilmiş ve bir daha kımıldayamamış. Ağrısı o kadar şiddetliymiş ki ambulansla hastaneye götürmek zorunda kalmışlar.

İşlemeyen Vücut Sağlıklı Kalmaz

Hep söylerim, vücudumuz, istediğimiz zaman kontağı çevirip istediğimiz zaman garaja çekebileceğimiz araba benzeri bir makine değildir. Çalışmadığı zaman hemen gücünü kaybeder, lifler zayıflar, diskler incelir, kemikler erir ve aynı anlattığım hastada olduğu gibi hafif bir gaza bastığınızda olduğunuz yerde kalıverirsiniz. Gençlik yıllarımızda kendimize iyi bakmadığımız takdirde yalnız yürüyen aksamda değil, başta kalp olmak üzere pek çok organımızda geri dönüşü olmayan hasarlar ortaya çıkar ve tam rahat edeceğimiz günlerde doktor doktor dolaşmak zorunda kalırız.

Sağlık İçin Yapılan Sporlar Düzenli Yapılmalı

Hastama, rahatsızlığının bir daha tekrar etmemesi için (iyi olduktan sonra uygulamak üzere) bel kaslarını kuvvetlendirmek amacıyla bir dizi hareket önerdim. Sağlık için yapılan sportif aktivitelerde süre değil, düzenli yapılması (istikrar) önemlidir. Aşağıda videolarıyla gördüğünüz bu hareketler için günde on beş dakikanızı ayırmanız yeterli. Eğer vaktiniz varsa hepsini yapmanızı tavsiye ederim ama sıkılıyorsanız on dakika yapıp bir sonraki gün devam edin.

Hareketleri verilen sırayla, yavaş yavaş ve kontrolü olarak yapın. İlk gün fazla yüklenmeyin. Egzersizden sonra hafif ve birkaç dakika süren rahatsızlıkların bir önemi yoktur. Her hareketi üç kez tekrar edin. Tekrarlar arasında vücudunuzun tam olarak gevşemesine önem verin ve yorulunca dinlenin.

Birinci Hareket: Yatarak Tek Bacak Çekme

Bir dizinizi göğsünüze doğru yapabildiğiniz kadar hareket ettirirken diğerini doğrultunuz. Sonra bacak değiştiriniz. Dizinizi yukarı çektiğinizde örneğin 20’ye kadar sayarak dizinizi yukarda tutup sonra diğer bacakla yer değiştiriniz. Bu hareketi her iki bacaklar beşer kez yapıp sonra zamanla sayıyı artırınız.

İkinci Hareket: Oturarak Bel Germe

Aşağıdaki oturma hareketini ağır ağır yapınız. Başınız dizlerinizin arasına düşecek şekilde vücudunuzu öne bırakınız. Sonra karın adalelerinizi gererek oturma durumuna dönünüz. 10 ile başlayıp 30’a kadar çıkınız.

Üçüncü Hareket: Yatarak Çift Bacak Çekme

Dizlerinizi göğsünüz üzerine getirip ellerinizle tutarak göğsünüze çekin ve 10 sayıncaya kadar durun (dizler bitişik ve omuzlar yerle temasta olacak).

Karnın alt kısmının ve kalçanızın adalelerini aynı zamanda gererek belinizi döşemeye doğru yassıltınız ve 10 sayıncaya kadar durunuz.

Dördüncü Hareket: Ayakta Baldır Germe

Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi ayak burunlarınız üzerine yükselip beşe kadar sayın ve tekrar yere basın. Bu hareketi on kez yapın. Her hafta saymayı artırın, 5, 6, 7, gibi...

Beşinci Hareket: Oturarak Arkadan Dambıl Kaldırma

Sandalyede dik pozisyonda otururken elinizde tuttuğunuz ağırlıkları veya dambılları arkaya sırtınıza doğru indirip sonra tam yukarı doğru kaldırın. 3 kilogramlık ağırlıklarla başlayın ve hareketi 8 kez yapın. Zaman içinde ağırlığı artırabilirsiniz.

Altıncı Hareket: Yatarak Bacak Germe

Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi yere sırt üstü uzanın. Ayağınızın altına bir lastik veya ip geçirin. Ayağınızı havaya dikin, uyluk bölgenizde ağrı duyana kadar ipi gerin. Bel çukurunuzun zemine yapışmasına çalışın. Elliye kadar sayın, sonra diğer ayağınızla tekrar edin. 5 kez yapın.

Yedinci Hareket: Sırtüstü Bacak Kaldırma

Sağ bacağınızı dümdüz yukarı kaldırın, sonra gene düz olarak, diz kapağından kırmadan yavaş yavaş aşağı indirin. Aşağı indirirken ayağınızın düz olmasına dikkat edin. Bu hareketi her bir bacak için 3 kez yapın, zamanla sayıyı artırın.

Sekizinci Hareket: Yüzüstü Bel Kasma

Yere boylu boyunca yüzükoyun uzanın ve avuçlarınız yeri gösterecek şekilde ellerinizi ve ayaklarınızı yukarı kaldırmaya çalışın. Bu pozisyonda içinizden sayarak mümkün olduğu kadar uzun süre durup sonra kendinizi bırakıp kaslarınızı gevşetin, sonra tekrar deneyin. Bu hareketi toplam 3 kez yapın, zamanla sayıyı artırın.

Yazan: Engin Yüksel

Yazın hormonsuz, dalından yeni kopmuş mis gibi kokan lezzetli domatesler, çıtır çıtır biberler, kokulu salatalıklar yemek mi istiyorsunuz? Üstelik toprakla uğraşmayı da seviyorsunuz ama bahçeniz yok mu? Öyleyse tam size göre bir hobimiz var: Saksıda sebze yetiştirmek. Bu yöntem bahçesi olanların bile zaman zaman başvurduğu bir yöntemdir. Balkon veya iç mekânlarda ise çiçek yetiştirmekten daha farklı, hoş bir tecrübe olabilir. Bahçe sahibi olmadan da sebzelerin doğal lezzetini, onları dalından koparmanın zevkini keşfetmek bütün emeklere değecek kadar caziptir.

Müsait yer varsa evinizin içinde epey ürün verecek minik bir bahçe kurulabilir. Sebzelerin çoğu mevsimlik bitkilerdir ve ömürleri kısadır. Ancak mevsime göre farklı bitkilerle bu ev bahçesini yıl boyunca canlı tutmak mümkündür. Kapalı balkonlarda kış aylarında turfanda denebilecek sebzeler yetiştirilebilir. İç mekânlarda ise bol güneş alan bir pencere önünde bazı sebzeler yetişebilir.

Saksıda yetiştirilebilen sebze türleri süs biberi veya çeri domatesle kesinlikle sınırlı değildir. Arzu edilen her türlü sebze bu yolla elde edilebilir. Ancak oldukça fazla emek isteyen bu uğraşa değecek kadar ürün verebilecek veya dekoratif özelliği olan sebzelerin tercih edilmesi daha doğru olur.

Bundan sonraki yazımızda balkon ve bahçede yetişebilecek sebzelerin listesini vereceğim. Önce ihtiyacımızı belirleyip sebzeleri seçeceğiz ve sonra ev bahçemizi oluşturmak için kolları sıvayacağız… (İlgili yazım yayınlanmıştır: Ev İçinde Yetiştirilebilen Sebzeler)

Yakında görüşmek üzere. Sağlıklı beslenin, sağlıklı kalın…

Dukan diyeti çok konuşuldu, çok yazıldı, çok çizildi ama bugüne kadar okuduğunuz yazılar sizi kitabına mahkûm etti. Bizim yazımız ise kitabı almak istemeyenlere veya kitabı alamayanlara yönelik. İşte size kitaba gerek duymayacağınız şekilde anlatılmış Dukan diyeti!

Yazan: Samime Ünlü Sonugüler

Belki sizlerin de arasında benim gibi yaşamının önemli bir bölümünü diyetlerle geçirenler ve hatta her diyet sonrasında eski alışkanlıklarına geri döndükleri için verdikleri kilolardan daha fazlasını alanlar vardır. Kalori hesaplama yöntemine dayanan diyetler, akupunktur, hatta bilinçsizce yaptığım oldukça düşük kalorili diyetler sayesinde her defasında 9-14 kg arası kilo kaybettim. Fakat diyeti bırakıp eski alışkanlıklarıma döndüğüm için bu kiloları her defasında 3-5 kilo fazlasıyla geri aldım. Tüm bu diyetler bana oldukça yavaşlamış bir metabolizma olarak geri döndü ne yazık ki.

Bugünkü bilinç düzeyimle bunları değerlendirdiğimde ne kadar yanlış olduğunu çok iyi görüyorum. Gıda içerikleri, vücudun ihtiyaçları, kilo verme ve koruma yöntemleri, egzersiz yöntemleri vs. konusunda çok daha fazla bilgi sahibiyim artık. Fakat tüm bunların üstüne kilo vermek için metabolizmam nedeniyle daha fazla çaba harcamam gerekiyor.

Forumdaki arkadaşlar bir süredir farklı diyet yöntemlerini deneyerek kilo verme çabamı biliyorlar. İşte bu arayışlarım sırasında Dukan Diyetiyle karşılaştım. Bu diyetin 2. aşamasındayım ve 3 hafta gibi bir sürede 4 kilo verdim. Bu beni umutlandırdı ve bu diyeti sizlere tanıtmaya karar verdim.

Sabrınız Yoksa Bu Diyete Başlamayın

Birçok insan kilo verme çabası içindeyken gelgitler ve kısırdöngüler yaşayıp ve çeşitli yanlışlar yapabiliyor. Eğer bu diyete başlama niyetindeyseniz öncelikle kesin karar vermeniz ve diyete ara vermemeniz gerekiyor. Diyet hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olup, neyi niçin yaptığınızı bilirseniz çok daha emin adımlarla ilerleyeceğinize inanıyorum.

Bu sürecin vermek istediğiniz fazla kilonuzla orantılı uzun bir süreç olduğunu unutmayın. Eğer bu diyeti tüm kurallarıyla uygulamayacaksanız, yarım bırakacaksanız, kilo verme aşamasını gerçekleştirip, sabitleme ve daha sonrasında yaşam biçiminizi buna uygun değiştirmeyecekseniz bu diyete hiç başlamamanızı öneriyor diyetin yaratıcısı Dr. Pierre Dukan (obeziteyle savaşan fit çocukların notlarının yükselmesini önerdiği için hakkında soruşturma açılan Pierre Dukan savunma vermeyi reddettiğinden 18 Mayıs 2012'den itibaren tıp doktoru olduğu Fransa'da hekimlik yapması yasaklanmış, unvanı alınmıştır). Tabii buradaki yaşam biçimini değiştirme lafı hiç gözünüzü korkutmasın, çünkü bunlar hiç de yapılmayacak şeyler değil.

Ayrıca diyete başlamaya karar verdiğinizde aşağıda linki verilen siteye girip vermek istediğiniz kiloya bağlı olarak yapacağınız atak döneminin kaç gün olacağını belirlemenizi ve herkesin kendi faktörlerine bağlı olarak değişik olan doğru hedef kilonuzu hesaplamanızı öneriyorum. Bu sayede önünüzdeki hedeflerinize ulaşma zamanlarınız çok daha netleşecektir.

http://www.dukandiet.co.uk

Pierre Dukan meslek hayatının yaklaşık 35 yılını kilo vermek isteyen insanlara yardıma adamış ve bu uzun yılların verdiği deneyimlerin sonucunda doğru bir yöntem olduğunu düşündüğü diyet yöntemini önermeye karar vermiş.

Dukan Diyetinin 4 Ana Dönemi

Dukan diyeti başlıca dört dönemden oluşuyor. Bunlar aşağıdaki şekildedir:

1) Atak dönemi; kısa ve sarsıcı
2) Seyir dönemi; istenilen kiloya ulaşıncaya kadar taviz vermeden uygulanan dönem
3) Güçlendirme dönemi; Kaybedilen her kilo başına 10 gün
4) Koruma dönemi; Ömür boyu her perşembe sadece protein + 3 çorba kaşığı yulaf kepeği kullanımını bırakmamak ve her gün asansör(e binmemek) veya başka bir egzersiz yapmak

Görüldüğü gibi güçlendirme dönemi ve koruma dönemini de içerdiği için diğer diyet yöntemlerine göre önemli bir farklılık içeriyor. Aslında bir diyette kilo kaybetmenin yanında ulaşılan kilonun korunması da çok önem taşıyor. Kilo vermeyi başaran pek çok insanın elinde bunu korumak için bir reçete olmadığı için yaşamına bıraktığı yerden geri dönüyor.

Şimdi Dukan diyetinin yukarıda bahsettiğimiz dört aşamasına daha ayrıntılı bakalım.

1) Atak Evresi

Bu dönemde yağsız, sadece protein yönünden zengin gıdalar tüketiliyor. Atak döneminin amacı organizmayı şaşırtmak ve hızlı bir kilo kaybıyla başlangıç yapmak. Dirençli organizmalarda bile kaybedilen kilolarla motivasyonun artmasını sağlamak.

Bu dönemin süresi kilo fazlanıza ve vermek istediğiniz kiloya göre 1-10 gün arasında değişiklik gösteriyor. Bu gün sayısını doğru hesaplamak için yukarıda verdiğim bağlantıdan bilgilerinizi girerek doğru sonuçları elde edebilirsiniz.

Bu dönemde tüketebileceğiniz gıdalar aşağıdaki şekilde maddelenmiştir.

1) Az yağlı etler: Dana ve sığır etleri (etlerin yağsız bölümleri seçilmeli ve yağ kullanılmadan pişirilmeli).
2) Sakatat: Karaciğer, böbrek, dana ve sığır dili,
3) Tüm balık çeşitleri,
4) Bütün deniz ürünleri,
5) Derisiz olarak tüm kümes hayvanları,
6) Yağsız jambon, yağsız hindi ve tavuk dilimleri,
7) Yumurta
8) Yağsız süt ürünleri,
9) Günde 1,5 litre su (içtiğiniz tüm sıvıları sayabilirsiniz)
10) Yulaf kepeği ( 1,5 yemek kaşığı)
Tüm bu gıdaların yanında günde en az 20 dakika yürüyüş,
İsteyenlerce kahve, çay, bitki çayları da içilebilir.

Yukarıdaki listedeki besinleri istediğiniz sırayla, istediğiniz kadar atak dönemi içerisinde kullanabilirsiniz. Fakat bu listenin dışına çıkmak kesinlikle uygun değildir.

2) Seyir Dönemi

Bu dönemde atak dönemindeki proteinlere sebzeler eklenir. Hedeflediğiniz kiloya ulaşana kadar 1+1 ya da 5+5 şeklindeki beslenme yöntemi izlenir. Bunun açıklaması şu şekildedir: 5 gün protein / 5 gün protein + sebze ya da 1 gün protein / 1 gün protein + sebze. Bunu dönüşümlü bir şekilde uygulamanız gerekiyor. Hangisi size uygunsa onu tercih edebilirsiniz, kilo kaybettirme açısından bir farklılık gözlenmemiş.

Fakat kendi deneyimlerimden 1+1 yöntemini sıkıcı olmaması açısından daha uygun olduğunu düşünüyorum.

Bu dönemde sebzeler etlere ek olarak taze veya pişmiş olarak istenilen miktarda yenilebilir. Pişirirken yağ kullanmamanız gerekmektedir. Bu sebzeler domates, salatalık, turp, ıspanak, kuşkonmaz, pırasa, taze fasulye, lahana, mantar, kereviz, rezene ve tüm salata türleri, hindiba, pazı, patlıcan, kabak ve de her öğünde olmamak üzere havuç ve pancardır.

Fakat şuna çok dikkat edilmelidir. Patates, mısır, pirinç, bezelye, nohut, bakla, mercimek ve börülce gibi nişastalı sebzeler bu evrede yenilmemelidir. Her ne kadar yiyeceklerin miktarları sınırsız da olsa durmadan sakız çiğner gibi sebze ya da diğer gıdalar tüketilmemelidir diyor Dukan. Zaten çok fazla açlık hissedilmediği için çok fazla yeme ihtiyacı da duymuyorsunuz.

Bazen seyir döneminde kilo verme durur ya da sebzelerin eklenmesiyle çok hafif bir kilo alma olabilir. Fakat bu geçici bir dönemdir, bir süre sonra kilo verme devam edecektir. Fakat metabolizmanızın direndiğini düşünüyorsanız arada 4 gün atak dönemindeki gibi saf proteinin tüketildiği beslenme biçimini seçin ve günlük yürüyüşünüzü 20 dakikadan 60 dakikaya çıkarın. Direncin kırıldığını göreceksiniz.

Bu direncin sebebi; vücut kendi kaynaklarından kullanılmakta olduğunu fark ediyor ve bunun önüne geçmek için çaba sarf ediyor ve ilk fırsatta kullanılan depoları yerine koymak için çalışmaya başlıyor.

Kişilerin yılgınlığa düştükleri ya da diyete son verdikleri dönem seyir dönemiymiş. Bu oran diyeti uygulayanların % 50’sine tekabül ediyor. İlk verilen kilolardan sonra yılgınlığa düşüp diyetin devamını getiremeyenler ve hedeflediği kiloya ulaştıklarını düşünüp diyeti bırakanlar bu oranı oluşturuyorlar. Peki diyetle hedeflediğimiz kiloya ulaştık, ya sonra? Sonrası Dukan diyetinde güçlendirme dönemi olarak isimlendiriliyor. Güçlendirme dönemi en az kilo verme dönemi kadar önemli. Kilonuzun sabitlenmesi ve yavaş yavaş normale dönmeye başlayan beslenme biçimine vücudunuzun adapte edilmesini içeriyor bu süreç.

3) Güçlendirme Dönemi

Seyir döneminde bir hayli kilo kaybetmiş olan vücut, bu kiloları geri kazanmak için üç yola başvuracaktır:

• Bunların ilki besinlere yönelik iştah duygusunu yaratarak açlık hissi yaratmaktır.

• İkincisi organizmanın daha az enerji harcamaya başlamasıdır. Küçük bir aktivitede bile yorgunluk hissi yarattığı için hareketler yavaşlamaya başlar.

• Son olarak da vücut tüketilen besinlerdeki kalorilerden en yüksek oranda yararlanma eğilimi taşır. Normal koşullarda 100 kalori çekilen bir besinden diyet sonrasında 120-130 kalori çekilmeye başlanır. İştahın artması, kalori tüketiminin azalması ve alınan besinlerden sonuna kadar faydalanılması zayıflamış bir kişinin kalori süngeri hâline gelmesine neden olur.

Bu durum genellikle kişinin ulaştığı kilodan memnun olması ve eski alışkanlıklarına geri dönmesiyle birlikte gerçekleşir. Verilmiş kiloların büyük bir hızla geri alınmasının en doğal ve en sık görülen nedeni budur.

Bu kiloların geri dönmesini engelleme konusunda hiç bir doğal yöntem ya da tedavi yoktur. Bunu önlemenin en iyi yolu iyi bir beslenme stratejisi izlemektir.

Kiloların geri dönmesi açısından en riskli dönem her kaybedilen 1 kilo için 10 gündür. Bu nedenle güçlendirme döneminin ne kadar süreceğini hesaplarken verdiğiniz toplam kiloyu 10 ile çarpmalısınız ve sonuçtaki gün sayısı kadar bu döneme özgü beslenmeye devam etmelisiniz.

Güçlendirme döneminde tüketilecek besinler:
- Atak döneminin proteinli besinleri,
- Seyir döneminde yenilen sebzeler,
- Muz, üzüm ve kiraz dışında her gün bir porsiyon meyve,
- Günde iki dilim tahıllı ekmek,
- 40 gr. çok yağlı olmayan peynir,
- Haftada 2 porsiyon nişastalı gıda,
- 2 çorba kaşığı yulaf kepeği,
- 25 dakika yürüyüş,
- Haftada 2 kez ödül yemeği ( Ödül yemeğini arka arkaya günlerde, öğünlerde ve üst üste 2 tabak yemeyin.)
- Haftada 1 gün mutlaka atak dönemindeki gibi saf protein diyeti uygulayın.

4) Koruma Evresi

Hedef kiloya ulaştınız, güçlendirme evresinden geçerek kilo sabitlemesini başardınız, bundan sonra yaşam boyu sürecek olan bazı kuralları içeren koruma evresine geçiliyor. Bu evrenin kuralları diğerleri kadar katı olmasa da yine de yaşam boyunca dikkat edilmesi gereken bazı şeyler var. Çünkü kilo alma konusunda tehlike hâlâ devam ediyor.

Koruma döneminde uyulması gereken kurallar:

1) Haftanın 6 gününde her istediğiniz yemeği yemeye dönebilirsiniz.
2) Diyet boyunca öğrendiğiniz bilgileri uygulayın,
3) Haftanın 1 günü ( bunun hep aynı gün olmasına dikkat edin) saf protein içeriği tüketin,
4) Hiç asansör kullanmayın,
5) Her gün 3 çorba kaşığı yulaf kepeği yiyin.

Eğer bu kurallara uymazsanız verdiğiniz kiloların her zaman için geri dönme ihtimali vardır.

Yulaf Kepeğinin Önemi

Yulaf kepeği, yiyeceklerdeki besleyici maddelerin bağırsaktaki emilimini frenleyen bir madde olması nedeniyle 3 kaşıktan fazla tüketilmemelidir. Çünkü bu vitamin ve minerallerin emilimini de olumsuz etkileyecektir.<>

Vücut Yağ Oranı

Pierre Dukan genetik olarak belirlenmiş bir yağ hücresi stokuyla dünyaya geldiğimizi ifade ediyor. Normalde bu hücrelerin sayıları sabittir ve değişmez. Fakat bu sayı kişiden kişiye farklılık gösterir. Genetik olarak kadınlarda erkeklere oranla daha fazla yağ hücresi vardır, bir kadının %10’dan daha az yağ rezervine sahip olması yumurta oluşturmasına engel olacaktır.

Yağ rezervinin az olması gibi fazla olması da ciddi sorunlara neden olacaktır. Kötü beslenen ya da çok fazla kilo alan bir kadında veya erkekte yağ hücreleri de kilo alır. Kişi kilo almaya devam ettikçe bu hücreler yağ ile şişmeye başlar. Eğer kilo alımı devam ederse, hücreler de esnekliğini kaybedecek bir büyüklüğe ulaşır. Bundan sonra alınacak her kilo, kilo probleminin geleceğini ve prognozunu tamamen değiştirir. Daha fazla yağ içerecek kapasitesi kalmayan yağ hücresi iki kardeş hücreye bölünür. Basit gibi görünen bu bölünme birden vücudun yağ depolama kapasitesini iki katına çıkarır. Bu noktadan sonra kilo alma eğilimi devam eder, kilo almak kolaylaşırken vermek zorlaşır. Yağ hücresinin ebatlarını her zaman küçültebilirsiniz fakat oluşmuş iki hücreleri asla eskisi gibi ana bir hücreye dönüştüremezsiniz.

Bu nedenle yaşamınızın herhangi bir döneminde vücut kitle endeksiniz 29'a ulaşmış ya da bunu geçmişse yağ hücreleriniz bölünmüş olabilir, bölündüyse sizi çok daha zorlu bir süreç bekliyor demektir. Eğer bu sınıra ulaşmamış fakat risk varsa bunun önüne geçmek için çaba harcayın, çünkü geri dönülmez bir yola girmenize çok az kalmış.

Vücut kitle endeksinizi net olarak hesaplamak için tıbbi geçerlikleri kabul görmüş cihazlar gerekmektedir ancak ortalama bir fikir edinmek için dergimizdeki şu hesaplama sayfasını kullanabilirsiniz: Vücut Kitle Endeksi Hesaplama

Burada beslenmenin yanında egzersizin faydalarına da değinmeliyiz.
Diyet yaparken ideal olan hem organizmaya giren kaloriyi kontrol etmek hem de bunun yanında egzersiz yaparak kalori harcamaktır.

Ne Kadar Çok Diyet Yaparsanız Zayıflama Şansınız O Kadar Azalır

Ne kadar çok diyet yaparsak, diyetlere karşı o kadar güçlü bağışıklık geliştiririz ve o kilo verme de o oranda zorlaşır. İnsanoğlunun ilk ortaya çıktığında depolanan yağlar onun hayatta kalma garantisiydi ve bedenlerimiz kalori israfına ve yağ depolarının tüketilmesine direnç gösterecek şekilde programlandı. Bugün bolluk içinde yaşıyoruz ama genlerimizde ve programlarımızda hiçbir değişiklik yok. Bu nedenle, bütün zayıflama çabaları vücut tarafından kendisinin karşı koymaya programlandığı cinsten bir tehlike olarak algılanıyor.

Peki buna nasıl karşı koyacak? İki şekilde: Bir yandan az harcayarak, tasarruf edecek, diğer yandan da tüketilen yiyeceklerden sonuna kadar yararlanacak, bütün besleyici özünü emecek. Sonuçta ne kadar çok diyet uygularsanız vücudunuz direnç göstermekte o kadar ustalaşacak. Bu direnç zayıflamanın yavaşlaması olarak kendini gösterecek ve kilo kaybı ne kadar yavaş olursa moralinizin bozulması, gözünüzün yılması ve başarısızlık riskiniz o kadar artacak.

Diyetlerin Kilo Verdirmesinin Durması

Ne kadar iyi uygulanmış olursa olsun bir diyette bu “durağanlık basamağına” gelindiğinde kilo kaybı ya çok azdır ya da hiç yoktur. Yarıda bırakılmış ya da başarısız olmuş diyetler en çok bu noktada vazgeçilen diyetlerdir.

Oysa vücudumuz gelen besin desteğinin azalmasına ya da diyetlere karşı ne yapacağını bilmekle birlikte fiziksel çaba sarf ederek harcanan kalorilere karşı direnç göstermesini sağlayacak araçlara sahip değildir. Bunun için programlanmamıştır. Aylar boyunca günde 350 kalori yakmanızı sağlayacak şekilde bir saat koşuya çıkarsanız bunu yaptığınız sürece her gün aynı miktarda kaloriyi harcarsınız.

Bu nedenle diyetin yanında fiziksel egzersiz yapmak da kalori tüketmek, birbirini izleyen rejimlerin geliştirdiği direncin yıkıcı etkilerini önlemek için en iyi yoldur. Dukan, egzersiz olarak kolay yapılabilmesi ve etkili olması açısından yürüyüşün önemine ayrıca değinmiş. Özellikle kilo verme dolayısıyla oluşabilecek sarkmaları engellemek için çeşitli vücut bölgelerine ait egzersizler önermiş ki bunları ve daha fazlasını bizim dergimizde bulabilirsiniz.

Umuyorum ki çıktığınız bilinçli beslenme ve diyet programında sizlere faydamız dokunabilir. Çünkü bilmelisiniz ki bu yolculuk uzun ve sabır isteyen bir yolculuk olacak. Eğer siz de bir diyet ya da egzersiz programına başlamak isterseniz Zinde Türkiye forumunda bir günlük tutmanızın sizi daha iyi motive edeceğini düşünüyorum.

Tarifi Veren ve Fotoğraflayan: İlşad Özkan

Hani bazı yemekler vardır, onlara erkek eli değdiğinde güzelleşir ya, neden ton balığı da onlardan biri olmasın diyerek yola çıkan bir adamın mutfak macerasında öğrendikleri ve gizli ton balığı salatasının tarifi… Erkeklerin yemeklere getirebileceği lezzetin sırrı ise yine bu yazının satır aralarında. İlk bölüm spor yapanlara ton balığının önemini anlatıyor, ikinci bölüm ise mutlu olmaya giden yolu birazcık daha aydınlatıyor.

Biricik müstakbel eşime...

Sevgili okurlarım, biliyorum –beni bazen çok işe yarayanları da olmakla birlikte– genelde edebiyat parçaladığım, gereksiz gibi görünen yazılarımla tanıyorsunuz. Buna rağmen ısrarla okumaya devam etmenize ise bugüne kadar bir anlam verebilmiş değilim. Bu yüzden kendimde bazı gizli yetenekler olduğuna o kadar inanmaya başladım ki yakında pelerin takıp gezersem ne olur anlayış gösterin… Bugün de sizlere az evvel ellerimle yapmış olduğum bir ton balığı salatasının macerasını anlatacak, yabancısı olduğunuz mutfak ortamlarında hayranlıkla seyredilen biri olmanıza yardımcı olacak tüyolar vereceğim. Bu yazıdan öğrendiklerinizi uygularsanız emin olun ki eş dost arasından çıkan namınız dilden dile yayılacak, aslında olmadığınız kadar sevimli ve etkileyici görünebileceksiniz. Evet, tahmin ettiğiniz gibi yurttaşlarım, Romalılar, erkekler! Bu yazı, sizler için, bu yazı bir ton balığı güzellemesidir ve mutfakların kompetanı olmaya giden yolda atacağınız ilk adımdır. Ve Roma’nın asil kadınları, mutfak yeteneğiyle gözünüzü boyamak isteyen dâhilî ve haricî erkeklerin içyüzünü öğrenmek isterseniz siz de bu yazıyı okuyun, ketenpereye gelmeyin!

Öncelikle, gerçek birer ton balıklı salata tarifi isteyenlere bir müjdem var. Yemek yazarlarımızdan Aylin Türkşen Aysel Hanım feryat ve figanıma karşı duyarsız kalmayarak Zinde Türkiye okurlarına bir ton balıklı salata tarifi yazmayı kabul etti (tabii ki feryat ve figan etmedim dostlar, sağ olsun kendisine sordum ve Aylin Hanım geri çevirmedi). Eğer adamakıllı bir tarif istiyorsanız o yazımızı okumalısınız: Ton Balıklı Salata Tarifi.

Evet, gerekli yönlendirmeyi yapıp gerçekten yemek yapmayı isteyen kadınlardan kurtulduğumuza göre gizli planımızı anlatmaya geçebiliriz. Öncelikle sağlıklı yaşam dünyasının baş tacı yemeklerinden biri olan ton balığının faziletlerinden bahsedelim isterseniz. Piyasada konservede satılan ton balıklarının 100 gramında ortalama 100-300 gram kalori, 21 gram protein ve etteki eser miktarda yağı saymazsanız süzmenize bağlı oranda değişen yağ vardır. Yağı çok süzemezseniz hem yağ hem kalori alımınız artar, yağı iyi süzerseniz kalorisi de azalır. Onun için yağını bir güzel süzün, o kıymetli proteinler ette kalacaktır, merak etmeyin.

Şimdi biliyorsunuz, biz Zinde Türkiye olarak yoldan geçerken adres sorana bile balık yağı tavsiye ediyoruz, buna rağmen size ton balıklarının yağını süzün diyoruz; neden? Çünkü bu konservelere koydukları yağlar balık yağı değildir de ondan. Balığın etinin daha uzun süre dayanması falan için Ayçiçek yağına falan yatırıveriyorlar, hem de öyle birinci sınıf yağ falan değil. Onun için yağını süzün gitsin, acımayın, öyle akan yağın ardından gözyaşı döken pinti bir insan olmayın hiçbir zaman. Dök, süz gitsin, yağ ile birlikte ton balığı parçaları da çok kaçarsa onları hemen çöpe atma, kedin varsa ona ver, nasiplensin hayvan. Bunu yapmazsan işte o noktada israf devreye girer, onu yapma, o güzel değil. Kaldı ki israf eden adama bakan kadın “bu yarın evlense çoluğun çocuğun rızkını da çar çur edebilir valla” diye düşünür, düşünmez deme, bunu düşüneni de vardır. Zaten yiyin, için, israf etmeyin. Neyse, konu dağılmasın, sonuç olarak: Ton balığı çok uygun bir sporcu besini olduğu gibi zayıflama amaçlı diyet yapanlara da hitap eder.

Yağ konusundan birazcık daha devam edelim. Tonun zaten az yağlı bir hayvan olmasının yanı sıra etinin de çok az yağ barındırdığı malum, konserveye konulan kısımları ise iyiden iyiye yağsız. Tonun tüm bu özellikleri spor yapanların işine geliyor aslında. Kıymetli Omega yağları ise esasında proteinle birlikte alındığında proteinin kullanılma süresini uzatıyor, bu da özellikle antrenman sonrasındaki kritik protein alım zamanı düşünüldüğünde bir dezavantaj olduğundan, spor yapanlar olarak ton balığına gereken ilgi ve saygıyı her zaman göstermeliyiz. Yağsız bir balık diye sakın ola ki onu hor görmeyin yani. Balık yağı istiyorsanız bunun için başka balıklar var, onları yiyin.

İyi Bir Aminoasit Kaynağı

Ton balığını bu kadar güzel yapan şey, onun harika bir protein kaynağı olmasının yanında kolayca ve ucuza temin edilebilmesi. Yağı çok az, proteini yüksek, proteininin biyolojik değeri yüksek ve de zengin bir aminoasit yapısı var. Yani gel de Zinde Türkiye’de yazar olup bu nimete güzelleme yazma! Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı’nın 100 gram konserve ton balığı eti için yayınladığı standart ortalama besin değerleri şu şekildedir (kaynak: USDA-SR-21):

100 Gram Konserve Ton Balığı Etinin Besin Değerleri

Kalori: 116
Karbonhidrat: 0
Toplam Yağ: 1 gram
Protein: 26 gram
Lif: 0
Sodyum: 338 miligram
Kolesterol: 30 miligram

Aminoasitler

Triptofan: 286 miligram
Treonin: 1118 miligram
İzolösin: 1175 miligram
Lösin: 2073 miligram
Lizin: 2343 miligram
Metiyonin: 755 miligram
Sistein: 273 miligram
Fenilalanin: 996 miligram
Tirozin: 861 miligram
Valin: 1341 miligram
Arginin: 1527 miligram
Histidin: 751 miligram
Alanin: 1543 miligram
Aspartik asit: 2612 miligram
Glutamik asit: 3808 miligram
Glisin: 1224 miligram
Prolin: 902 miligram
Serin: 1041 miligram

Vitaminler

A Vitamini: 57 I.U
E Vitamini: 0,3 miligram
K Vitamini: 0,2 mikrogram
Riboflavin: 0,1 miligram
Niasin: 13,3 miligram
B6 Vitamini: 0,4 miligram
B9 Vitamini 4 mikrogram
B12 Vitamini: 3 mikrogram
Pantotenik Asit: 0,2 miligram
Kolin: 29,3 miligram
Betain: 2,7 miligram

Mineraller

Kalsiyum: 11 miligram
Demir: 1,5 miligram
Magnezyum: 27 miligram
Fosfor: 163 miligram
Potasyum: 237 miligram
Sodyum: 338 miligram
Çinko: 0,8 miligram
Bakır: 0,1 miligram
Selenyum: 80,4 mikrogram
Florit: 18,6 mikrogram

Görüldüğü gibi; yağsız, bol proteinli, bol fosforlu ve tek başına dünyanın selenyumunu da sağlayan bir besin olan ton balığı eti, biraz fazla sayılabilecek sodyum barındırmasının dışında oldukça iyi bir besin tercihi durumunda.

Mevlana Gibi Ton Balığı: Ne Olursan Ol Yine Ye

Tazesini bulup tüketmek biraz sıkıntılı olduğu için konserveden tüketmeye alıştığımız ton balığı aynı zamanda eşitlikçidir, hümanisttir, derviş gönüllüdür, suçlamaz, yargılamaz… Kapitalizm karşısında secdeye varıp başkaldırmaya korkan zengin beyaz yakalıyı da kucaklar, üç çocuğuna günde 1’er lira harçlık verebilmeye bile bin kere şükreden aile babasını da kucaklar. Şu farkla ki, o zenginin bayağı bir gece eğlencesine gösteriş için acımadan bir asgari ücreti harcamasını kınamayan ton balığı, o işçi babadan daha çok fedakârlık ister, “sigara içme ton balığı al, çoluk çocuğun rızkını dumana verme Rıfat” der.

İlk Kural: Sevmiyorsan Sakın Yapma!

Bir yemeği yapıyorsan, o yemeğinden herkes emin olsun, her yönden. Sonra sevgini kat o yemeğe. Bu söylenti değil, gerçektir, dünyadaki her nesne sevgiyi de sevgisizliği de huzuru da nefreti de huzursuzluğu da huysuzluğu da… her şeyi fark eder, buna tepki verir. Örneğin salatayı yaparken kendiyle, dünyayla, çevresiyle barışık biri değilsen, o salatayı yapma, kimseye de yedirme. Salata yaptığın için en ufak bir şekilde çevrendekilere hava atıp onlara eza verirsen, o salatayı hiç hazırlama. Özetle; yemek yaparken sevgiyi saygıyı gönlünden eksik etme; adam ol, canımı ye.

Sonra özen o yemeğe, ne de olsa çabucak yenip bitecek, gidecek deme, onu sevdiklerin yiyecek, kendini değilse bile onları düşün, için ısınsın. Özenmekten erinme, sabırsızlık etme, aceleci olma (mıymıntı da olma). Şekil olarak başarılı olmayabilir salatan, sunumu enfes olmayabilir ama endişe etme, bu sayede fabrikatörün kızını salaş balıkçı lokantasına götüren Ayhan Işık gibisin, âşık olunacak birisin; yeter ki sunumun görsel eksikliğini salatanın eşsiz lezzetiyle kapatmasını bil. İşte bu lezzet içinse o yemeğe sevgi ve özen katman gerekir.

Nasıl Yapacağız?

Harika bir tarif sitemizde zaten var, ona uygun yapacaksınız. Ben tariflerle alakalı olmayan notlar vereceğim size. Ton balıklı salatanın malzeme seçiminde esnek davranabildiğimizi biliyoruz, bu sebeple siz kendi tariflerinizi çeşitlendirebilirsiniz. Ben domates, top marul, yaprak marul, taze soğan, konserve tatlı mısır, maydanoz, limon, zeytinyağı, tuz ve tabii ki ton balığı kullandım.

Öncelikle soğanları, marul yapraklarını ve biraz maydanozu güzelce yıkayıp tuzlu ve sirkeli suya koyun (maydanozların saplarını kesip yiyin; sert, kalın sapları salatanıza katmayın). Sebzeler sirkeli suda 5-10 dakika duracak şekilde beklerken domateslerin kabuklarını soyun, küp şeklinde doğrayın. Arazide yapılan salataların aksine, ev ortamında yapılan salatalarda domatesler kabuklu olunca kabullenemiyorum. Domates soyucusu bu konuda en büyük yardımcınız olacaktır, yoksa çok uğraşmayın, kabuklu yapın. Küp küp doğradığınız domatesleri bir tabağa koyun. Ardından soğanları çok ince olmayacak şekilde halka şeklinde doğrayın ve domatesli tabağa ekleyin.

Ardından sıra marullara geldi. Yeşil yapraklı sebzelere demir bıçak değdirmemek, onları elle kopartıp servise sunmakla ilgili söylentiye itibar ederim. Ancak konu ton balığıysa ve tahtadan yapılmış keskin bir özel sebze bıçağınız yoksa ben o yaprakları elimle koparmam, keserim, demirse demir. Demirden korksak trene binmezdik biz! Marulları keserken ilk yapmanız gereken şey onların yaprak köküne doğru kalınlaşan sert kısımlarını kesmek olmalıdır, o sert bölümleri salatanıza koymayın! Onları kesip hemen oracıkta yiyiverin, üstelik bu sayede lif de almış olursunuz, özellikle diyet yapanlar böyle yapsın. Salatanıza sadece yumuşak yaprak bölümlerini koyun. Kesimi yaparken önce uzunlamasına kesin ve ardından bıçağı çapraz tutarak yaprakları abartmadan doğrayıverin. Ton balığındaki sebze yaprakları irice olur, en azından bu tarifte böyle.

Ardından salatalarınızı servis edeceğiniz tabakları çıkarın. Bu salata genellikle büyük kâselerde servis edilir fakat elinizde öyle bir kâse yoksa bence normal bir küçük kâse kullanmayın; hiç rahatsız olmadan alelade yemek tabaklarını çıkarıverin, rahat şekilde yenebilmesini sağlamak için bunu yapın. Ha, tabii benim aksime hane halkına değil de sevgilinize, nişanlınıza, ya da evlilik yıldönümünüzde karınıza falan yapıyorsanız da böyle yapmayın; mümkün olan en uygun ve güzel şekilde servise hazırlayın salatayı. Tabaksa tabak, ondan kıymetli mi? Erinmeye değer mi? Bu gibi güzelliklerden vazgeçip de Anadolu odunu moduna bağlamayın. Dağ evinde, bağ evinde, çayda çıra evinde değilsin arkadaşım, şehrin göbeğindesin, her türlü imkân var, e kullan bunları!

Neyse. Tabakların dibine marullarınızı serin; ser, ser, ser, ser… Güzel. Şimdi sıra geldi ton balığına. Burada ton balığının miktarının ne kadar olacağını belirlemen lazım. Benim yaptığım gibi salatayı yemek olarak yapıyorsan ton balığını bol kullan. Plaza insanlarına tabağı 25 liradan satılan salatalar gibi iki gram et kullanma, elini korkak alıştırma, erkek adamsın ya, ye gitsin, zaten yağsız löp et bu yani… Hele spor yaptığın için yiyeceksen daya gitsin eti! Şimdi ton balığı konusu önemli, ona ayrıca değineyim.

Sisteme Bir Başkaldırı Olarak Ucuz Ton Balığı Almak

Ton balığı önemli dedik. Sanıyordum ki bilinen birkaç markanın ton balıklarının hepsi aynı kalitededir ve bana kalırsa bir ton balığını birkaç parçaya bölüp paylaşıyorlar, etler o kadar birbirine benziyor. Yıllar yılı tüm ton balığı etlerini aynı sanıyordum ben böyle. Markete de tabii ki bu inançla gittim.

Etler aynıdır diye düşünüyordum ve her ay beni sıkıştıran taksitleri ödemek zorundaydım, bu sebeplerle markete gittiğimde ton balığı rafında fiyat/miktar oranlamasına dayanan bir tarama yapmaya başladım. En ucuza gelen ton balığını almak hususunda sarsılmaz bir kararlılığım vardı. Bu esnada rafın en altında adını ilk kez duyduğum bir markanın üzerinde koca koca 2 kg yazan tenekelerini gördüm (2 kg ürünün net ağırlığı 1705 gr, süzme ağırlığı ise 1110 gr idi). Dört işlemim kuvvetli olduğundan hemencecik yaptığım hesaplarla orada bulunan diğer tüm ton balıklarından çok daha ucuz olduğunu hesapladığım bu hazine sandığını koltuğumun altına aldım. Kendimle gurur duyuyor, minicik kutulardaki pahalı ton balıklarına para veren herkesi içten içe küçümsüyordum. Dünyanın en akıllı alışverişini yapan bir insan olarak evlendiğimde evimi kolaylıkla geçindirebileceğimden emindim artık. Adım atışım değişmiş, başım dikleşmiş, özgüvenim zirveye çıkmıştı. Ben artık ton balığı alan adamdım, bundan sonra hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı. İki kiloluk ton balığı konservesinin hayatımı kurtardığını düşünüyordum, gelecek kaygım iyiden iyiye azalmıştı…

Kasaya gittiğimde, önceden beni tanıyan kasiyer kız “İsterseniz önce bu markanın ufak kutusunu alın, bir deneyin de beğenirseniz gelip büyüğünü alın.” dedi, onun bu lafında aldığım ürünü bir küçümseme vardı, bunu hemen sezdim tabii. İşte, toplum ne hâle gelmişti, anlı şanlı reklamlara kanıyorlar, fiyatları şişirilmiş her şeyi iyi zannediyorlardı! Kimse benim kadar akıllı değildi! Yine de hiç renk vermeden gülümseyerek sordum:
“Neden, bu markadan şikâyet edenler mi var?”
“Evet, pek beğenmiyorlar bunu alanlar. Onun için önce küçüğünü alsanız…”
“Teşekkür ederim ama denemek istiyorum, sonuçta hepsi aynı balık değil mi? Kötü çıkarsa da mesele değil.”
Eminim ki yurdumun bu mütevazı markasından şikâyet edenler sabah programlarıyla beyni yıkanmış ev hanımlarıydı. Bense kapitalizmin şifrelerini çözmüş, ayakta kalması gereken gerçek üreticileri destekleyen bir üstün yaşam formuydum, farklıydım, akıllıydım, süperdim, harikaydım…

Konserveden Çıkan Hayat Dersi

Eve gider gitmez başarımı onaylamak istedim. Konserveyi masaya koydum. O alışılmış konserve açma tutamaçlarından yoktu. Olsundu. Sorun değildi ki. Ben ki kapitalizmin minik göz boyamalarına aldanmayan biri, ben ki Zinde Türkiye’nin maceracı yayın yönetmeni, bir tutamacı mı mesele yapacaktım? Kesinlikle hayır. Üstelik o küçük markanın emekçi, vefakâr, fedakâr, halkçı sahibini de düşünmek gerekirdi. O ki insanımıza ucuza balık yedirmek için koca koca markalara kafa tutmuştu, o ki bana bu balığı en ucuz şekilde sunmuştu, ben bir tutamaç için onu yüzüstü bırakmazdım! Ben böyle biriyim işte, bana güvenebilirler!..

Bu düşünceler içindeyken Fi tarihinden kalma konserve açacağıyla konserveyi açmak bana ayrıca bir zevk ve mutluluk veriyor, elim kutunun üstünde çalışırken sahnesinde dans ederek ilerleyen bir baleti andırıyordu. Konserveyi açarken elimi seyrediyor, bu basit gibi görünen komplike işi yapmak için aynı anda kaç vücut sisteminin uyum içinde sorunsuz çalıştığını düşünüyordum. Elin ne kadar mükemmel ve ellerimin de ne kadar güzel olduğunu düşünürken Yüce Yaratıcımıza şükran duygularım kabarmıştı. İş bu noktaya gelince konserveyi açma eylemim bir ibadet hâline dönüşmüştü. İşte insan doğru kararlar verince, kapitalizmi yenince hayattan tat alabiliyor, en basit eylemleri bile huzur veren bir ibadete dönüştürebiliyordu…

Bununla birlikte içimde, inanmak istemediğim, kendime bile söyleyemediğim bir şüphe geziyordu, bu ürün gerçekten kalitesiz olabilir miydi? Fakat bir konserve ton balığının nesi kalitesiz olabilirdi ki, içindeki et olduktan sonra? En fazla çok kalitesiz yağ kullanılmış olabilirdi fakat sanki diğer pahalı konservelere altın suyu mu koyuyorlardı? Hepsi rafine edilmiş ucuz ayçiçek yağları olmalıydı ve zaten ben yağ değil, etle ilgileniyordum. O yağ sadece etleri korumak için vardı, ben o yağı süzecektim, ben sisteme boyun eğmemiş bir adamdım…

Derken konservenin kapağını açtım. Kutuyu açınca et görmeyi umuyordum ama oldukça kararmış bir yağ kuyusuyla karşılaştım. Bu kuyuya dikkatli bakınca altında birtakım kahverengi kütleler olduğunu fark ettim, bu etler alıştığım kadar pembe değildi… Bir çatal yardımıyla karanlığı yararak ilerledim ve büyük parçalı dilimlenmiş etlerden birini gün yüzüne çıkardım. Alıştığımızdan çok daha siyahça bir etti bu, ama olsundu, ama kapitalizm falan, ama ben, ama seçimlerim, ama aklım… Kesinlikle tadının bir farkı olmaması lazımdı, hatta bunun tadının daha güzel olması lazımdı. Piyasada ucuz olan her şey kötü olamazdı. O üretici çok güzel bir adamdı!.. Tadına baktım, oh, çok endişe verici değil, ama alıştığım gibi de değil, yine de rahatsız edici falan değil, yani ne desem bilemedim ama sorun yok yani. Ton balığı, kutunun üstünde yazdığı gibi iri parçalıydı ve bu iyiydi, güzeldi. Ancak nedense rengi farklıydı. İncelemeye devam ettim; etler diğer pahalılar kadar iyi temizlenmemişti (örneğin balığın karnına yakın yerlerde bulunan, iç organlardan kaynaklanan o tabakalar alınmamıştı) ama zaten ton esasında temiz bir balık olduğundan pek problem yoktu. Yine bazı et parçalarına yapışmış birkaç karartıdan başka tek sorun minik bir iki kılçık parçasının da kendini göstermesi oldu. Sonuçta, bir daha o markadan alır mıyım emin değilim, çünkü kapitalizme karşıymış gibi görünsem de aslında onun nimetlerini dikkatlice seçen bir lüks düşkünü, seçkinci de olabilirdim. Bir ton balığı konservesi beni, kişiliğimi, ideolojimi sarsmıştı âdeta! Ancak o etler yenecekti ve o salata yapılacaktı, kişilik ve vicdan muhasebesini belirsiz bir tarihe erteleyerek tenekeyi buzdolabına koydum.

Tarife Devam… Herifin Eli Lezzetli Olanı Makbuldür

Kullandığım ton balığının özgeçmişini de anlattığıma göre devam edebilirim. Nerede kalmıştık. İşte, ton balığınız nasıl olursa olsun, salataya girecekse yağsız olacak. Fakat zeytinyağına yatırılmış ton balığı konservelerinden aldıysanız onları çok süzmenize gerek olmayabilir. Her neyse. Şimdi bu yağ süzme konusu önemli bir konudur, yağ süzme konusunda uzun araştırmalar yapılabilir, kalın kitaplar yazılabilir. Ancak mutfak çözümü dediğimiz olayların sırrı pratik olmalarında yatar. Evet arkadaşlar, bugünkü pratik çözümümüz şu: Ton balığının yağını elinizde süzün, avucunuzun içinde sıka sıka süzün… Ben yağı böyle iyi süzerim. Elbette ben evinize misafirliğe gelirsem bana ikram edeceğiniz hiçbir şeyin yağını böyle süzmeyin, o yemeği yemem, siz de kırılırsınız, böyle bir şey yaşanmasına hiç gerek yok. Siz de tanımadığınız adamların sıktığı şeyleri yemeyin.

Elde sıkılarak bir güzel yağı süzülen ton balıklarının miktarı adam başı en azından 100’er gramı bulsun, bol etli ve doyurucu, öğün yerine geçebilecek bir salata ancak böyle hazırlanabilir. Yemeğin yanına yapacaksanız az et koyun tabii. Neyse. Yağları güzelce süzdükten sonra etleri ayırdığınız tabağı da bir kenara koyarak etleri tabaklara taksim edin ancak salataya benim gibi en az iki katman hâlinde et serpiştirecekseniz etleri buna göre kontrollü serpiştirin. Tabandaki marulların üstüne etleri serpiştirdikten sonra soğanla karışık küp domatesleri de benzer şekilde serpiştirin, onların da hepsini bitirmeyin, tekrar kullanacağız. Et, domates ve soğan tamam olunca bir kat daha marul yerleştirin ve ayrıca uzun yapraklı marulları da kenara dekoratif bir şekilde yerleştirmeye çabalayın. Ardından tekrar bir kat daha et serpiştirin ve et olayını bitirin artık.

Et olayı da bittiğine, her normal insana yetebilecek miktarda et tabaklara konduğuna göre sıra geldi tatlı mısıra. Tatlı mısırı ben severim, onun için bolca serptim. Ancak tatlı mısırların büyük kısmı GDO, yani genetiği değiştirilmiş organizmaların yetiştirildiği tarlalardan geliyor. Bu konuya dikkat edin, mümkünse GDO’suz mısır alın. Ayrıca biz Zinde Türkiye olarak ticari amaçlı GDO’ya çok karşıyız, bu da böyle bilinsin.

Mısırları da serptikten sonra şu kalan domates ve soğanları da serpin. Sonra süs amaçlı maydanozunu da koyun tabakların tepesine. Ondan sonra isteğe göre limon ve zeytinyağı gezdirin tabaklarda ama bana kalırsa kimsenin tabağına sormadan limon falan dökmek yerine limon suyunu ve yağı ayrıca şişelere koyup sofranıza getirin, isteyen istediği kadar döksün. Tuz konusu da böyle ama eser miktarda tuz marulların bekletildiği suyun bir miktarının marullarımızda kalması sebebiyle salatamıza geçecek zaten. Sebze kurutucu kullanmaya vaktiniz yoksa bu tuzu da dikkate alırsınız.

Ton balıklı salatamızı karıştırmak istemedim çünkü karıştırılan ton balıklı salatanın etleri dibe doğru ilerler, ben sevmiyorum öyle. Onun için ellerimizle serptik durduk ve karıştırmadan servis ettik. Sonuçta ortada pek de iyi görünmeyen fakat sevgimizi kattığımız için çok lezzetli olan bir salata var. Salatanızı yedireceğiniz insanlar da sizi çok bekleyip iyice acıktıklarından, salatanız iki kat lezzetli olacaktır! Ton balıklı salata bekletilmeden, sulandırılmadan yenmelidir. Mümkünse mutlaka yakışan bir salata sosu da sofraya konmalıdır (ben cevizli sosu severim). Sonuçta sıradan tarifimi beğenmeyebilirsiniz ama bir erkek olarak mutfakta mutlu olmanızı ve sevdiklerinizi de mutlu etmenizi sağlamak konusunda size biraz yardımcı olduysam ne mutlu bana.

İşte böyle, artık siz de benim gibi sofrada ardı ardına gelen “ellerine sağlık, çok güzel olmuş” dualarıyla göklere çıkarılan adam olabilir, o akşam yediğinizi aynı gece tutup benim gibi yazacak kadar coşabilirsiniz hatta. Ancak ne olursa olsun veya ne olmazsa olmasın, zaman zaman hazırladığınız bu tip öğünler isminizi kuşaktan kuşağa taşımaya yetecektir, ya da yetmeyecektir ama o akşam küçük, sevgi dolu, güzel bir yemek yemenize yetmesi de yetmez mi? Off, yazının sonu yeter yeter içinde gibi oldu, Inception gibi, yazıception valla…

Yazan ve Fotoğraflayan: Özlem Üçüncüoğlu
pinsinmymap.blogspot.com

Bir denizin bir şehre etkisini görmek için herhangi bir Avrupa başkenti ile Barcelona’yı karşılaştırmanız yeter. İngilizce konuşmayan insanların bile size yardım etmek için çabaladığı, dünyanın gelmiş geçmiş en büyük sanatçılarından birinin ruhunun tüm şehire yayıldığı, inanılmaz bir espri anlayışı olan bir şehir burası. Gezmeye doyamamak, içmeye doyamamak, yemeğe doyamamak kavramlarının bir arada yaşandığı, Akdeniz ruhunun iliklerinize işleyeceği, ölmeden mutlaka görülmesi gereken bir şehir Barcelona.

İki bölüme ayırırım ben bu şehri. Birincisi her Avrupa şehrinde gördüğünüz eski şehir, bir diğeri ise Akdeniz’in önünüzde uzandığı sahil kısmı.

Eski şehirden başlayalım isterseniz. Gaudi’nin sokak lambalarını bile tasarladığı kısım burası. İnanılmaz evler, çok güzel dar sokaklar, mimari güzellikler sizi bekliyor burada. Nereleri görelim derseniz. Bence şehre adım atar atmaz La Rambla Caddesi’ne atın kendinizi. Burası Barcelona’nın en işlek caddesi. Diğer caddelerden farkı, trafiğin yandan akıp esas caddenin iki yol arasında tam ortada uzanmış olması. Sokak sanatçıları, küçük dükkânlar, çiçekçiler buraya dizilmiş sizi bekliyorlar. Herhangi bir yere oturup bence Cava (İspanya’nın şampanyası) ama o olmazsa Rioja (bölgesel, içimi kolay bir şarap) yudumlayıp caddenin ritmine ayak uydurun. Eğer biraz vaktiniz varsa La Rambla pazarı Mercat de la Boqueria’nın içine dalıp kendinize yiyecek bir şeyler alın.

Butik Mağaza Cenneti

Barcelona, çok güzel butik mağazaları olan bir şehir. Başka hiçbir yerde olmayan İspanyol markalarına eminim hayran kalacaksınız. Ve size bir iyi haber, Barcelona diğer Avrupa şehirleri (esas taşı Londra ve Paris’e atıyorum tabii burada) kadar pahalı değil.

Gaudi Turu

Çok kısa bir süreliğine Barcelona’da olsanız bile mutlaka yapmanız gereken şey Gaudi turu. Gaudi’nin hiçbir eserini göz ardı etmemenizi öneririm. Ben şahsen kendisinin hayal gücünün bir sınırı var mı diye merak ediyorum. Park Güell, hâlâ inşaatı devam eden Avrupa’nın en yüksek kilisesi olmasına artık sayılı gün kalan La Sagrada Familia, Casa Batllo, Casa Mila mutlaka ama mutlaka görülmesi gereken eserlerinden. Göze almanız gereken tek şey uzun kuyruklar... Gaudi’nin her eseri için en az 20 dakikalık bekleme sürelerini hesaba katın. Ama bu sizi yıldırmasın, sonuçta karşınıza çıkan manzara dünyanın hiç bir yerinde olmayan bir hayal gücünün eseri. Gaudi turunun ardından Picasso Müzesi, Modern Sanat Müzesi, erkekler için Camp Nou Stadı eski şehirdeki gezinizin diğer durak noktaları olabilir.

Sahil kısmı ise, eski şehirden biraz farklı. Aynı şehirde iki ayrı atmosferi ancak size Barcelona verebilir sanırım. Denize girebileceğiniz sahili ve boylu boyunca uzanmış restaurantları ve buraya ulaşmak için geçtiğiniz daracık sokakları mutlaka görülmeye değer.

İspanyol Mezeleri

İspanya demek biraz yemek biraz içmek demek bence. O yüzden mutlaka İspanyol Mutfağını deneyin. Tapas (küçük meze tabakları) ve paella (içine et,tavuk, deniz ürünü ya da sebze koyularak pişirilen bir çeşit pirinç yemeği) masanızın tacı olacak. Yanına da bir şişe Cava (inatla tekrar etmek istiyorum çünkü bence şampanyadan daha güzel bir tadı var) ziyafetinizi tamamlayacaktır. Neredeyse her yer çok güzel tapas yapıyor. Ama benim en favori mekânım Tapeo oldu. Picasso Müzesi’ne çok yakın lokal bir restaurant burası. Size tek uyarım midenizi leziz tapaslara hazırlamanız. Lakin bir çok tapas kızartma olarak geliyor. Tapeo’ya giderseniz ızgara kuşkonmaz ve kızarmış enginarı mutlaka deneyin.

İyi gezmeler, sevgiler . . .
pinsinmymap.blogspot.com

Yazan: Engin Yüksel

Amatör bir yetiştirici için sebze yetiştirmek son derece keyifli bir uğraştır. Önceleri 3-4 fide domates biber, belki de bir saksıya ekilen maydanoz tohumları ile başladığımız bu merak zamanla vazgeçilmez bir hobi hâline gelir. Yetiştirdiğimiz ürünleri elimizle toplamak, bunları ailemize ve dostlarımıza paylaşmak büyük gurur kaynağı olduğu gibi, yeni çeşitler denemek için bizi heveslendirir. (Yandaki fotoğraf, kendi bahçemde saksıda yetiştirdiğim domates fidelerinden birinin fotoğrafıdır, sizleri özendirmek için koydum.)

GDO’lu ürünlerin soframızı sardığı, doğal lezzetlere hasret kaldığımız günümüzde, dalından koptuğu anda tüketebileceğimiz sebzeler hem sağlık hem de damak tadımız açısından bulunmaz bir lükstür. Çocuklarımıza sağlıklı gıdalar yedirmenin mutluluğu parayla ölçülemeyecek bir değerdir…

Sizin de bitki yetiştirmek isteyip de yeterli bilginiz yoksa cesaretlerinizi toplayıp bir yerden başlayınız... Haydi, elinizin altında sağlıklı bahçenizin olmasını istiyorsanız birkaç saksı, boş yoğurt kovaları veya su damacanaları ile başlayın! Kaybedecek hiçbir şeyiniz olmayacak, kazanacağınız başarmanın mutluluğu ve sağlık olacaktır… Kendi yetiştirdiğiniz sebzenin tadına bakın, farkı anlayın…

Bu hobinin tek mahzurlu yönü manavdan alınan sebzelerden artık bir tat alamayacak olmanızdır. Önümüzdeki yazılarda bitki yetiştirmenin püf noktalarını sizlerle paylaşacağım ve adım adım ilerleyecek, değişik sebzeleri de ele alacağız. Eğer kendi bahçenizde, terasınızda, balkonunuzda ya da pencere önünüzde kendi sebzelerinizi yetiştirmek ilginizi çekiyorsa yazılarımı takibe almanızı, arkadaşlarınıza tavsiye etmenizi öneririm.

Kalın sağlıcakla…